Hout is hot

Waarom gebruikt de GWW-sector vooral nog traditionele materialen zoals metaal en beton, terwijl biobased materialen veel duurzamer zijn? RWS’ers Jeroen Nagel en Antoine Giezen verbazen zich hier ook over en proberen hout en andere biobased producten meer aan de man te krijgen. Op de laatste INfratech gaven de twee mannen daarom een presentatie over een houtketenbreed onderzoek naar mogelijkheden om meer hout in de GWW/Infra te krijgen.

In dit onderzoek is gekeken naar de ecologische impact van productgroepen zoals geleiderails, portalen, fietsbruggen en damwanden. Het blijkt dat hout heel goed scoort als materiaal, vertelt Jeroen Nagel, adviseur Circulaire Economie GWW. ‘De Milieu Kosten Indicator (MKI) laat in één getal zien wat de kosten zijn om milieuschade te herstellen. Hout en biobased materialen hebben een lagere MKI dan materialen zoals beton en metaal.’

Duurzame bossen
Maar hoe komt het dan dat hout en biobased producten nog zo weinig in de GWW/Infra worden gebruikt?
Projectleider Antoine Giezen van de Business Unit Natuurlijk Kapitaal heeft er wel een verklaring voor. ‘Er is gebrek aan kennis van hout. Rijkswaterstaat bijvoorbeeld heeft weinig houtexpertise meer. Ook in beroepsopleidingen in de bouw en infra is er weinig aandacht voor hout als bouwmateriaal.’ Maar volgens Antoine speelt nog meer dan alleen gebrek aan kennis. ‘Hout heeft het imago dat het tropische bossen zou bedreigen. Maar tegenwoordig wordt hout duurzaam gekweekt. Als je duurzaam hout vaker zou toepassen, krijgen deze bossen “waarde”.’

Geen onderhoud
Jeroen noemt nog een ander vooroordeel. ‘Hout wordt doorgaans nog gezien als risicovol materiaal. Het zou snel rotten en branden en meer onderhoud nodig hebben dan kunststof en staal. Maar twintig jaar geleden zijn er op sommige plekken in Nederland houten geleiderails, protalen en lichtmasten geplaatst. Al die jaren is er geen onderhoud aan deze producten geweest en ze zien er nu nog prima uit. Ze kunnen ook nog jaren mee zonder grootschalig onderhoud.’

Meer kennis
Jeroen en Antoine zijn dan ook mannen met een missie. Jeroen: ‘We willen hout aan de hand van die praktijkvoorbeelden graag opnieuw introduceren in ons areaal en op grotere schaal. We zijn een ‘Verkenning hout ketensamenwerking’ gestart om meer kennis te krijgen over het gebruik van hout in constructies en om te kijken wat er allemaal nodig is om het gebruik van hout in de bouwketen gangbaarder te maken.’

Van elkaar leren
Jeroen en collega’s gaan bestaande houtproducten onderzoeken, zoals de wegportalen op de A9 bij Alkmaar. ‘De Stichting Hout Research heeft de kwaliteit van het hout daar onderzocht. Het blijkt dat die portalen nog in prima conditie zijn en nog rustig twintig jaar mee kunnen. In de Houtdatabase.nl staat al veel informatie over constructieve eigenschappen en toepassingsmogelijkheden. Ook zijn er een productencatalogus en een materialenpaspoort in de maak. Ook gaan we kijken hoe we de levensduur van hout beter kunnen voorspellen. Ook komen er in juni en september van dit jaar twee leernetwerken over het circulair inkopen van hout bij Pianoo.’

Waardevol areaal
RWS zelf is natuurlijk een van de grootste grondbeheerders van Nederland, met veel groen in het areaal. Antoine vindt het dan ook niet meer dan vanzelfsprekend dat RWS het voortouw neemt in het leveren en toepassen van biobased grondstoffen en hout. ‘We zijn op dit moment druk aan het kijken hoe we bijvoorbeeld gras kunnen inzetten als grondstof voor bijvoorbeeld papier, karton of bouwmateriaal. Op die manier krijgt gras waarde en hoef je het niet meer op de grote gft-hoop te gooien. Ander mooi voorbeeld zijn de populieren langs de A6 en de A2. Deze moesten om veiligheidsredenen gekapt worden. De houtoogst hebben we kunnen duurzaam laten afzetten en uiteindelijk een goede bestemming kunnen geven. Het grootste deel wordt hoogwaardig verwerkt tot bijvoorbeeld klompen en papier. Het resthout gaat naar de energiecentrale. Mooi toch dat hout ook nog eens geld oplevert?’

CO2-opslag
Hout en biobased producten kunnen een belangrijke bijdrage leveren aan de doelstelling om de CO2-uitstoot te beperken. Hout heeft neemt in de groeifase CO2 op en zet dit om in koolstof en bij verwerking in producten wordt dit dus voor langere tijd opgeslagen.

Dit artikel is gebaseerd op de publicatie ‘Hout en biobased producten in een duurzame samenleving (GWW)’ in OTAR nr. 1 2019.